• لکوموتیو مپ24 (MAP24) نخستین لکوموتیو باری است که به‌طور کامل توسط گروه مپنا طراحی، مهندسی و تولید شده و مالکیت کامل فرآیندهای طراحی و تأمین آن در اختیار ایران قرار دارد. این پروژه گامی تاریخی در خودکفایی صنعت ریلی کشور محسوب می‌شود، چراکه پیش ازاین، فعالیت شرکت‌ها در این حوزه محدود به مونتاژ و بهره‌برداری از لکوموتیوهای وارداتی بود.
  • پیشینه و شروع پروژه: پس از تجربیات موفق گروه مپنا در همکاری با شرکت‌هایی مانند زیمنس آلمان برای تولید لکوموتیوهای مسافری ... تصمیم به طراحی و تولید داخلی یک لکوموتیو باری گرفته شد. جرقه اصلی پس از مذاکرات ناموفق با شرکت‌های چینی برای تولید مشترک، زده شد. پروژه طراحی و تولید از اواسط سال ۱۳۹۴ به‌طور رسمی در شرکت مهندسی و ساخت لکوموتیو مپنا آغاز و تنها طی ۲۲ ماه، اولین نمونه آن طراحی، ساخته و در سال ۱۳۹۶ به بهره‌برداری آزمایشی رسید.
  • مشخصات فنی اصلی: نوع: لکوموتیو دیزل-الکتریک باری 6 محوره، توان: ۳۳۰۰ اسب‌بخار، موتور دیزل: ۱۶ سیلندر با توربوشارژر، مدل E3B 645-16، ژنراتور اصلی: AR10، ترکشن موتور: D78B با جریان ۹۰۰ آمپر، نسبت دنده ۶۲:۱۵، کشش دائم: 310 کیلونیوتن، حداکثر سرعت: ۱۰۵ کیلومتربرساعت، بار محوری: ۲۱٫۵ تن (وزن اسمی 129)، سیستم ترمز: الکتروپنوماتیک پیشرفته (Faiveley) مجهز به سیلندرهای BFC و ترمز پارک، سطح داخلی‌سازی: 78% از قطعات، کابین راننده: طراحی ارگونومیک مطابق استاندارد UIC 651، مجهز به عایق‌های حرارتی و صوتی و سیستم تهویه ۲۴۰۰۰ BTU/h ساخت مپنا.
  • دست‌آوردها و نوآوری‌ها: طراحی‌وساخت کامل سیستم کنترل و نرم‌افزار پایش مبتنی بر IoT، ساخت بوژی سه‌محوره با روش جوشکاری به‌دلیل محدودیت‌های ریخته‌گری در کشور، که منجر به بومی‌سازی این قطعه شد، تولید سازه اصلی، شاسی، بدنه و سامانه‌های مکانیکی و الکتریکی در داخل. تدوین بیش از ۱۴۰۰ نقشه ساخت قطعه و دستورالعمل‌های مونتاژ و آزمون، راه‌اندازی پروژه MAP24-1 با هدف بهبود عملکرد، داخلی‌سازی بیشتر (از جمله سیستم ترمز و قطعات کنترلی) و ارتقای طراحی کابین.
  • وضعیت تولید و بهره‌برداری: تا پایان دیماه 1404 تعداد کل لکوموتیوهایی که وارد خطوط ریلی کشور شده‌اند، 77 دستگاه بوده که در اختیار 4 شرکت (فولاد 50، راهوار 12، نوآفرین 12 و چندوجهی مپنا 3) قرار گرفته، با 54 دستگاه گرم (آماده‌بکاری 70%).
  • همانگونه که در معرفی این محصول از سوی مپنا بیان‌شده، طراحی و ساخت این لکوموتیو با وجود الگوبرداری از نمونه GT26، کار ارزشمندی بوده بویژه با امتناع شرکتهای چینی برای تولید مشترک و مشخصات فنی این لکوموتیو هم که برای کاربرد باری متمرکز و کشش پیوسته آن از 240 به 310 کیلونیوتن رسیده که آنرا متمایز نموده است (در فرم 101 همچنان ضریب 1.36).  
  • گزارشی از آزمایش کشش اسمی این لکوموتیوها در دسترس نیست و بنظر میرسد برای کاهش خرابی در بلاک کاهش‌یافته است.   دیگر ضعفها که متاسفانه سبب گلایه مکرر مدیران بهره‌برداری راه‌آهن شده، قابلیت‌اعتماد پایین (که در سالهای اخیر کاهشی‌بوده، MDBF از 3500 در 1400 به 2297 در 1404) که برای لکوموتیوهای نو باید بالا و رو به افزایش باشد (تین 290421 و 254806).
  • آماده‌بکاری 70% نیز برای این لکوموتیو منطقی نیست بویژه در مقایسه با آماده‌بکاری 77% در GT26 کارکرده بخش خصوصی.  
  • شاخص (MDBF) در مرداد 1401(تین 289781): 1- U30C با متوسط 6 لکوموتیو گرم 5.8 هزارکیلومتر (هک)، 2- C30-7 با 24 گرم 5.3 هک، 3- GT26 با 95 گرم 5 هک، 4- DF8 با 17 گرم 4.1 هک، 5- GT26 خصوصی (خ) با 59 گرم 2.4 هک، 6- GT26MP با 40 گرم 2.2 هک، 7- آلستوم 1 خ با 11 گرم 2.2 هک، 8- Map24 خ با 40 گرم 1.9 هک، 9- آلستوم 2 (راه‌آهن) با 13 گرم 1.7 هزارکیلومتر. بیشترین عدم کشش نسبی به‌ترتیب 82، 73 و 65 در Map24، آلستوم 1 و DF8، خاموشی به‌ترتیب 446، 382 و 339 در آلستوم 2، آلستوم 1 و GT26 خ، عدم تحریک: 318، 208 و 162 در Map24، آلستوم 2، GT26MP بود.
  • بالابودن نسبی دو خرابی اصلی در Map24 نشان‌دهنده ضعف سیستم کنترل است (با توجه به تجربیات لکوموتیوهای GT26MP).
  • برای جلوگیری از سرایت پیکان‌سازی به تولید لکوموتیو که نقش بالایی (بیش از 20%) در بهره‌وری راه‌آهن دارد (تین 264918)، باید با الگوبرداری از صنایع پیشرو، رویکرد ارتقاء مستمر (PDM تین 309904) و بهبود شاخصهای RAMS مورد توجه قرارگیرد.