دیپلماسی اقتصادی امروز یکی از ارکان اصلی سیاست خارجی کشورها محسوب میشود. این مفهوم به معنای بهرهگیری هدفمند از ابزارهای دیپلماتیک برای پیشبرد منافع اقتصادی در عرصه بینالمللی است؛ از توسعه صادرات و جذب سرمایهگذاری خارجی گرفته تا تأمین امنیت انرژی، گسترش بازارهای منطقهای و حمایت از شرکتهای ملی در رقابت جهانی. در چنین چارچوبی، دیپلماسی اقتصادی صرفاً وظیفه وزارت امور خارجه یا نهادهای تجاری نیست، بلکه مجموعهای از بازیگران داخلی، از جمله رسانه ملی (صداوسیما)، رسانههای عمومی و تخصصی، سینما، رسانههای اجتماعی و یکایک آحاد مردم در تحقق آن نقش دارند.
رسانهملی تنها یک ابزار اطلاعرسانی نیست، بلکه یکیاز ارکان نرم قدرتملی و سازنده تصویراقتصادی کشور در داخلوخارج است.
تاثیرات رسانه ملی در اقتصاد در سه بخش اصلی قابل ارزیابی است: الف) تبلیغات، ب) فیلمها و سریالها، ج) اخبار و گزارشات.
الف) برخی از روشهای تبلیغاتی که رسانه ملی با بازنگری در آنها، میتواند بر تعداد و رضایت مخاطبین تاثیر بیشتری داشته باشد:
- 1) تمرکز بر فروشگاهها و مراکز فروش بزرگ برای توانایی ایشان در پرداخت هزینه بالای تبلیغات، سبب تضعیف فروشگاهها و کسبوکارهای کوچک و متوسط (SMEs) میشود که با رویکرد نظام مغایر است. 2) تبلیغات موتورسیکلت بویژه صحنههای دارای سرعت، ویراژ، عبور از چراغ قرمز و ... که در کشورهای اروپایی ممنوع شده (2005/29/EC)، نه تنها سبب تشدید مشکلات ترافیک و آلودگیهوا میشود، افزایش آمار سوانح رانندگی و خسارات اقتصادی و اجتماعی را درپی دارد. 3) تبلیغات افراطی محصولات آموزشی، بهداشتی، آرایشی و ... هم بنظر میرسد فاصله رسانه ملی و مخاطبین را بیشتر مینماید. بااصلاح رویکرد تبلیغات بازرگانی و توجه به مشکلات اقتصادی کشور و آسیبشناسی کارشناسی، علاوه بر افزایش اثربخشی، جذابیت رسانه افزایش خواهد یافت.
- ب) فیلمها و سریالها: افزایش مجموعههایی که علاوه بر جذابیت دارای محتوا و پیامهای شفاف و اقناع کننده اقتصادی هم باشند بویژه با موضوعات واقعی صنعت، کشاورزی، تجارت و خدمات از افراد موفق در ایران و حتی دیگرکشورها (البته با روش سالم)، در این زمینه نباید از خسارات فساد، رانت، نفوذ هم غفلت نمود که نسبتا بیشتر مورد توجه رسانه ملی بوده ولی مانند شهادت به وحدانیت الهی، بعد از لا باید الا را هم بوضوح نشان داد تا ناامیدی از وجود راهکار صحیح در ذهن و خاطر جوانان غلبه ننماید.
- ج) اخبار و گزارشات: این بخش که هزینه و زمان تهیه آن بسیار اندک و تاثیرگذاری و جذابیت آن بالاست، میتواند نگاه به اقتصاد را بازتر و عقلاییتر نموده و علاوه بر بیان مستند موفقیتها، انتقال پیام (مشترک) مصدومین جنگ اقتصادی را برای امدادرسانی سریع مسئولین سه قوه تسهیل نماید (تصمیماتی مانند راهاندازی 8 هزار کارخانه راکد توسط شهید رئیسی و اصلاح قانون چک).
- با حضور گسترده رسانه ملی در دیگر کشورها، برخی از گزارشات و خبرها را میتوان به محتوای ثبت و انتقال تجربیات موفق و حتی ناموفق (برای توجه دادن مسئولین به ریسکهای تصمیمات اقتصادی ...) دیگر کشورها اختصاص داد، با دقت و توجه عمیق برای یافتن رموز واقعی موفقیتها و شکستها میتوان نتایج مثبت تصمیمات اقتصادی را افزایش و آثار منفی آنها را کاهش داد.
- پس از فیلمها، گزارشات (و اخبار) مستند، برگزاری میزگردهای تخصصی و تحلیلی با حضور مدیران اجرایی و کارشناسان خبره (موافق و مخالف بدون سوگیری سیاسی) شرایط بهتری برای استفاده بجا از تجربیات داخلی و دیگر کشورها فراهم خواهد گردید.
- برای مثال تجربیات کشورها در حملونقل عمومی، حملونقل ریلی، کاهش تلفات جادهای، بکارگیری انرژی خورشیدی و بادی، کاهش آلودگی هوا، بازمهندسی محصولات، افزایش بهرهوری، یافتن راهکارهای جلب سرمایه ... باید تبیین گردد (آنسوی دیوار چین 4).
- در اینبخش باید به کشف فرصتهای مناسب حضور مهندسان، صنعتگران و سرمایهگذاران در کشورهای دیگر نیز توجه ویژه نمود. علاوه بر تجربیات کنونی اقتصاد و توسعه جهانی، نباید از تجربیات تاریخی مثبت و منفی در ایران و دیگر کشورها هم غفلت گردد.
- حلقه مفقوده اقتصادی: کسبوکارهای کوچکومتوسط (SMEs) در اغلب اقتصادهای جهان سهم قابل توجهی در اشتغال و تولید دارند و ستون فقرات اقتصاد محلی محسوب میشوند. مشمولین این بخش با محدودیت منابع مالی، توان رقابت رسانهای با بنگاههای بزرگ را نداشته و کمتر دیده میشوند ولی با تقویت آنها اقتصاد ملی رشد، بیکاری کاهش و امید افزایش خواهد یافت.
