- مرکز تحقیقات راهآهن (دفتر برنامهریزی راهبردی و توسعه فناوری) در یازدهم بهمن در ادامه برنامه سمینارهای مطالعاتی و تحقیقاتی، سمینار 23 را اختصاص به مبحث سامانه مدیریتتونل (TMS) داد که توسط دکتر قارونینیک از اساتید برجسته تونل ارائه گردید. خلاصه:
- ایشان با اشاره به شروع مطالعات تونلهای راهآهن شمال از سال 1388 و آغاز همزمان مطالعات تونلهای تهران برای شهرداری، و مطالعات تونلها برای سازمان راهداری به تغییر نظر مدیرعامل برای تمرکز بررسیها بر تونلهای راهآهن لرستان را تشریح نمودند.
- دکتر قارونی پس از بیان مراحل پنجگانه گزارش شامل: 1) سابقه مطالعات TMS در دنیا و ایران، 2) مراحل طراحی و ایجاد سامانه، 3) تعریف و برگزاری دورههای آموزشی، 4) اجرای آزمایشی سامانه TMS و کالیبراسیون، 5) ...
- در تعریف مدیریت تونل فرمودند TMS فقط مربوط به نگهداری نبوده و از طراحی و تا عمر حداقل 100 سال را دربر میگیرد، ضمنا با اشاره به سابقه طراحی و جایابی خوب تونلهای راهآهن، کم توجهی به نگهداری تونل در راهآهن را ناشی از آن دانستند.
- برای مقایسه و تنظیمات ضرایب و فرمولهای برنامه و تنظیم نهایی آنها یک تونل نمونه بسیار خوب در سوئیس را انتخاب نمودند.
- سپس با ذکر چند حادثه تونل در توضیحات تکمیلی چنین بیان نمودند: 1) تونلها به عنوان یکی از ارکان اصلی زیرساخت حمل و نقل ریلی، نقش کلیدی در ایمنی و کارایی این شبکه ایفا میکنند. این سازهها در طول زمان در معرض عواملی مانند سن، خستگی، شرایط آب و هوایی و خطاهای اجرایی قرار گرفته و دچار زوال و فرسودگی میشوند. این آسیبها میتوانند منجر به افزایش ریسک جانی و مالی، کاهش ظرفیت حملونقل و تحمیل هزینههای سنگین تعمیرات شوند. با توجه به وجود تونلهای متعدد در شبکه راهآهن ایران به دلیل موقعیت کوهستانی کشور، مدیریت صحیح نگهداری و تعمیرات این سازهها از اهمیت ویژهای برخوردار و هدف نهایی از این مدیریت، افزایش عمرمفید تونلها، کاهش هزینههای بهرهبرداری و تضمین ایمنی سفراست.
- 2) انواع خرابیها و نیاز به سیستم مدیریت یکپارچه: خرابیهای رایج در تونلها شامل نشت آب، ترکخوردگی، پوستهشدگی بتن، خوردگی تیرهای فولادی، یخزدگی و فرسایش ناشی از قطارهاست. این خرابیها غالباً به دلیل ضعف در طراحی، اجرای نامناسب، یا زوال تدریجی مصالح در طول زمان رخ میدهند. از آنجا که بازرسی و نگهداری تونلها نیازمند جمعآوری و تحلیل حجم بالایی از اطلاعات است، انجام این فرآیندها به صورت سنتی و غیرسیستماتیک کارآمد نخواهد بود. به همین دلیل، بهرهگیری از یک «سامانه مدیریت تونل» (TMS) ضروری است تا با استفاده از دادههای دقیق، برنامهریزی بهینه و اولویتبندی فعالیتها، از بروز حوادث ناگهانی و هزینههای اضافی جلوگیری شود. 3) فرآیندها و اهداف سیستم مدیریت تونل (TMS): سیستم TMS یک چرخه فرآیندی شامل بازرسی مداوم، شناسایی خرابیها، تحلیل آنها، اولویتبندی اقدامات (اصلاحی، پیشگیرانه)، برنامهریزی و اجرای تعمیرات، تحلیل مالی و بهروزرسانی اطلاعات است. اهداف اصلی این سیستم شامل کاهش هزینههای نگهداری و بهرهبرداری، کاهش وقفههای ترافیکی، افزایش ایمنی مسافران و کارکنان، افزایش عمر مفید تونل و مدیریت بهینه بودجه است. TMS یک سامانه پشتیبان تصمیمگیری (DSS) برای مدیران است تا بر اساس بودجه و اولویتها، بهترین گزینه را انتخاب کنند.
- 4) بانک اطلاعاتی و نرمافزار TMS: گام نخست در پیادهسازی این سیستم، ایجاد یک بانک اطلاعاتی جامع از تمامی تونلها است. در این راستا، نرمافزاری برای مدیریت تونلها در وزارت راه و ترابری طراحی شده که امکان ثبت و ویرایش اطلاعات پایه، تجهیزات، بازرسیها، خرابیها، مرمتها و حوادث را فراهم میکند. این نرمافزار قابلیت ارائه گزارشهای متنوع از جمله رتبهبندی تونلها، وضعیت خرابی و هزینهها را دارد. همچنین با بهرهگیری از قابلیت سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، موقعیت تونلها و وضعیت آنها بر روی نقشه ایران قابل مشاهده است که به مدیران دید کلی و دقیقی از حوزه مدیریت خود میدهد. 5) ساختار اجرایی و پیشنهادات نهایی: برای اجرای موفق TMS در راهآهن ایران، ساختاری سازمانی پیشنهاد شده که در آن یک مدیر ارشد با تیم تخصصی شامل مهندسان سازه، برق، مکانیک و ژئوتکنیک در هر ناحیه راهآهن فعالیت میکنند. این تیم وظیفه نظارت بر بازرسیها، برنامهریزی تعمیرات، مستندسازی فعالیتها و آموزش پرسنل را بر عهده دارند (یک واحد مرکزی مدیریت تونلها).
