- در بررسی خلاصه آمار اتحادیه جهانی راهآهنها (UIC) و مقایسه ناوگان و حملونقل مسافری ریلی جهان در سالهای2010 و 2020 ملاحظه می شود با وجود رشد 8 درصدی کل ناوگان مسافری، میزان حمل و نقل37 درصد رشد داشته است که با توجه به ویژگی های قطارهای خودکشش، میتوان این افزایش را به بالا رفتن سهم واگنهای خودکشش نسبت داد (تین 238319).
- قطارهای خودکشش (MU=Multiple Units) در انواع اصلی دیزلی و برقی (DMU-EMU) که در سالهای اخیر دوگانه، هیبرید و ... نیز به آنها اضافه شدهاند از مهمترین تحولات در صنعت حملونقل ریلی هستند. این قطارها به جای استفاده از لکوموتیو جداگانه، مجهز به موتورهای خودکششی هستند که در هر واگن یا بخشی از قطار نصب شدهاند. این طراحی باعث افزایش انعطافپذیری، کاهش هزینههای عملیاتی و بهبود کارایی میشود. در این متن، به تاریخچه، ویژگیها و مقایسه قطارهای خودکشش با لکوموتیو-واگن میپردازیم: قطارهای خودکشش با وجود سابقه بیش از 100 سال و پیش از لکوموتیوهای دیزلی، از دهه 80 میلادی و پس از بحران سوخت و افزایش قیمت آن به طور گستردهتر در اروپا، آسیا و سایر نقاط جهان مورد استفاده قرار گرفتند.
- یکی از نمونههای موفق این قطارها، IC3 ساخت ABB بود (سپس بمباردیر و اکنون آلستوم) که در اوایل دهه هفتاد (بدلیل موتورهای دیزل پرکاربرد و در دسترس کامیون) برای جایگزینی توربوترن مورد توجه مدیریت راهآهن قرارگرفت (تین 259843).
- این قطارها ابتدا در دانمارک و سپس در سایر کشورها مانند سوئد و ... مورد استفاده قرار گرفتند، تاریخ ساخت: قطارهای IC3 بین سالهای ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۸ تولید شدند، تعداد تولید شده: در مجموع ۲۶۲ قطار IC3 ساخته شد که حدود ۲۰۰ قطار در دانمارک استفاده میشوند. مدلهای جدیدتر: پس از IC3، مدل IC4 نیز توسط شرکت AnsaldoBreda (اکنون بخشی از هیتاچی ریل) بین سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۳ تولید شد. تعداد ۸۳ قطار IC4 ساخته شد که همگی در دانمارک مورد استفاده قرار میگیرند و ظاهرا موفقیت آن مانند نوع IC3 نبود بویژه در سیستم انتقال قدرت. ظرفیت: هر قطار IC3 از ۳ واگن تشکیل شده و متناسب با نوع چینش صندلیها گنجایش حدود ۱۴۰ تا ۱۸۰ نفر و هر قطار IC4 از ۴ واگن تشکیل شده و حدود ۱۹۰ تا ۲۳۰ صندلی دارد. حداکثر سرعت قطارهای IC3 حدود ۱۸۰ و حداکثر سرعت IC4 (بدلیل کاهش مقاومت هوای ویژه) ۲۰۰ کیلومتربرساعت است.
- مقایسه قطارهای خودکشش با لکوموتیوواگن (دو قطار IC3 با قطار 5 واگنه با یک لکوموتیو با ظرفیت 300 نفر، البته با چینش غیر مشابه): 1) بر اساس جدول مقایسهای در سال 1990 هزینه نیروی کار برای سیر 1000 کیلومتر خودکشش 480 دلار و برای قطار 930 دلار بود. 2) هزینه قطعات یدکی برای خودکشش 345 و برای قطار 725 دلار و 3) هزینه سوخت خودکشش 560 و برای قطار 840 دلار بود که جمع هزینه نگهداری و بهرهبرداری خودکشش به 1385 و قطار به 2495 دلار بالغ گردید (نسبت 56%).
- بهرهوری انرژی قطارهای خودکشش (اهمیت بیشتر کنونی) : این قطارها به دلیل حذف لکوموتیو، بوژی مشترک، بدنه آلومینیومی واگن و چینش صندلی متراکم، بازدهی انرژی بالاتر و مصرف سوخت کمتری دارند. همانگونه که اشاره گردید هزینه سوخت با احتساب 23 سنت بر لیتر برای IC3 حدود ۵۶۰ دلار (برای دو ست) به ازای هر ۱۰۰۰ کیلومتر است، در حالی که این هزینه برای لکوموتیوواگن حدود ۸۴۰ دلار است، بدین ترتیب سوخت مصرفی دو ترنست 2434 لیتر و برای لکوموتیوواگن 5 واگنه 3652 لیتر در 1000 کیلومتر یا 3.7 لیتر بر قطارکیلومتر است و لذا مصرف ویژه برای هر صندلی-کیلومتر ترنست 8 سیسی و برای قطار 12 (برای قطارهای 4 تخته مشهد 8 واگنه با یک لکوموتیو زیمنس 19 و با دو لکوموتیو و 11 واگن 18 سیسی).
- نتیجه: قطارهای خودکشش مانند IC3 به دلیل طراحی پیشرفته، هزینههای عملیاتی پایینتر و انعطافپذیری بیشتر، جایگزین مناسبی برای قطارهای سنتی بویژه کمواگن هستند. این قطارها نه تنها هزینههای نگهداری و مصرف سوخت را میتوانند بکاهند، بلکه راحتی و رفاه مسافران را نیز افزایش میدهند (البته مشروط بر انتخاب منطقی و نگهداری صحیح، تین 249560 و 268538).
- در ترنست زیمنس، فقدان سناریو تست کاری پرفشار، عدم استفاده از قابلیت رفتوبرگشت روزانه در دوران گارانتی، عدم استفاده از تجربه لکوموتیوهای GE (تین 246781)، ورود با تاخیر و عجولانه و بدون اصلاح ناوگان، مشکلات را تشدید نمود (تین 249560).
