خلاصه کتاب دستکاری مغز آمریکایی (رابرت لاستیگ) و افزایش شادی و انگیزه کارکنان

 

• در دنیای امروز، فرهنگ مسلط به طور سیستماتیک «لذت» را با «شادی» یکسان معرفی مینماید و شبکه‌های اجتماعی با دکمه‌های «لایک»، «ساعات شاد» و فرهنگ مصرف‌گرایی، این پیام را القا می‌کنند که شادی معادل تجربه لحظه‌ای لذت است.
• اما دکتر رابرت لاستیگ (Robert Lustig) در کتاب "هک مغز آمریکایی- The Hacking of the American Mind" با استناد به علوم اعصاب به وضوح نشان می‌دهد که این دو مفهوم نه تنها متمایز، بلکه در تقابل با یکدیگر قرار دارند. به‌باور او، «مجتمع مصرفی شرکت‌های آمریکایی» با هک بدن و مغز ما، ما را به سمت رفتارهایی سوق داده که در نهایت منجر به چاقی، بیماری، ورشکستگی، اعتیاد، افسردگی و ناشادی شده‌است. او برای تبیین این تفاوت، هفت تمایز بنیادین را برمی‌شمارد: 1) لذت زودگذر و شادی بادوام است؛ 2) لذت غریزی و جسمی است ولی شادی لطیف و معنوی؛ 3) لذت «گرفتن» است و شادی «بخشیدن»؛ 4) لذت معمولاً به تنهایی تجربه می‌شود اما شادی در گروه‌های اجتماعی؛ 5) لذت با مواد مخدر به دست می‌آید در حالی که شادی با مواد به دست نمی‌آید؛ 6) لذت نهایتا به اعتیاد می‌انجامد اما شادی خیر؛ 7) و در نهایت، هرچه بیشتر در جستجوی لذت باشید، ناشادتر می‌شوید.
• این تقابل در سطح زیست‌شیمیایی مغز نیز قابل ردیابی است، کلید این تفاوت در دو انتقال‌دهنده عصبی نهفته است: دوپامین و سروتونین. دوپامین به عنوان انتقال‌دهنده عصبی «پاداش» عمل می‌کند و به مغز ما می‌گوید: «این حس خوبی دارد، بیشتر از آن می‌خواهم». این ماده محرک رفتارهای تکانه‌ای و جستجوی مداوم لذت است و ترشح بیش از حد آن به اعتیاد منجر می‌شود.
• در مقابل، سروتونین، انتقال‌دهنده عصبی «رضایت» است که پیام می‌فرستد: «این حس خوبی دارد. من به اندازه کافی دارم». سروتونین احساس آرامش و رضایت پایدار ایجاد نموده و کمبود آن با افسردگی مرتبط است. نکته مهم اینکه دوپامین، سروتونین را کاهش می‌دهد و استرس مزمن هر دو را، بنابراین، تعقیب لذت (دوپامین) در نهایت ما را از شادی (سروتونین) محروم می‌کند.
• خبر امیدوارکننده این است که می‌توان با این چرخه معیوب مقابله کرد. دکتر لاستیگ برای ایجاد شادی واقعی و پایدار، چهار کلید را معرفی می‌کند که بر سه مسیر مغزی (پاداش، رضایت و استرس-ترس-حافظه) تأثیر می‌گذارند و نیاز به نسخه، مربی یا هزینه ندارند. 1) کلید اول «ارتباط» است. ارتباط واقعی، تعاملی رو در رو و در دنیای واقعی است. مغز انسان دارای نورون‌های آینه‌ای است که هنگام تعامل حضوری، احساسات طرف مقابل را تقلید و همدلی ایجاد می‌کند؛ فرآیندی که برای تولید سروتونین حیاتی است. ایمیل زدن یا فعالیت در شبکه‌های اجتماعی «ارتباط» محسوب نمی‌شود. 2) کلید دوم «مشارکت» است که به معنای مشارکت در چیزی فراتر از خود و خدمت به دیگران است. نوع‌دوستی، کار داوطلبی و نیکوکاری، عزت نفس و احساس معنا را افزایش می‌دهند. مشارکت نباید برای سود شخصی باشد، بلکه باید برای منفعت خانواده، جامعه یا جهان انجام شود. 3) کلید سوم «کنار آمدن/مدیریت» است که بر مراقبت از خود و مدیریت استرس متمرکز است. خواب کافی در رأس امور قرار دارد؛ کم‌خوابی سطح کورتیزول (هورمون استرس) را افزایش داده و خطر افسردگی را بالا می‌برد. ورزش منظم و تمرین ذهن‌آگاهی در کنار پرهیز از چندوظیفگی، از ارکان اصلی این کلید هستند. 4) کلید چهارم و نهایی «آشپزی» است که یک ضرورت برای استقلال و سلامت محسوب می‌شود. آشپزی برای خود و دیگران، نقش مستقیمی در شیمی مغز دارد. مواد مغذی کلیدی مانند تریپتوفان (پیش‌ساز سروتونین که در تخم‌مرغ و ماهی یافت می‌شود) و اسیدهای چرب امگا-۳، خلق و خو را بهبود می‌بخشند، در حالی که شکر افزوده (فروکتوز) سروتونین را تخلیه و دوپامین را افزایش می‌دهد. حذف غذاهای فوق‌فرآوری شده گامی اساسی برای شادی جسم و مغز است. در جمع‌بندی نهایی، دکتر لاستیگ تأکید می‌کند که شادی یک کالا نیست که بتوان آن را خرید یا در یک اپلیکیشن پیدا کرد. شادی حاصل یک فرآیند فعال است که از طریق تمرین این چهار کلید (ارتباط معنادار، مشارکت نوع‌دوستانه، مدیریت استرس و مراقبت از خود، و تسلط بر آشپزی) محقق می‌شود. برای رهایی از دام لذت‌های زودگذر و رسیدن به شادی پایدار، باید آگاهانه با جریان غالب فرهنگ مصرفی مبارزه کرد، چرا که خود فرد، برنامه کاربردی اصلی برای دستیابی به شادی است. با این تعریف بهتر میتوان عوامل شادی کارکنان را شناسایی و برای افزایش شادی، انگیزه و افزایش بهره‌وری سازمان برنامه‌ریزی نمود (تین 270879).

نوسازی تاریخی ناوگان راه‌آهن یونیون پاسیفیک با وبتک

 

• به گزارش تین‌نیوز انگلیسی (313800): در حرکتی که تعریف جدیدی از بهینه‌سازی ناوگان در صنعت ریلی ارائه می‌دهد، شرکت یونیون پاسیفیک (بزرگ‌ترین شرکت ریلی غرب آمریکا با شبکه‌ای به طول حدود 50 هزارکیلومتر) و شرکت وبتک (غول فناوری ریلی و جانشین بخش لکوموتیو‌سازی جنرال الکتریک) قراردادی ۱.۲ میلیارد دلاری را در سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۵ امضا کردند.
• این بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری تاریخ صنعت در نوسازی لکوموتیو است. مشخصات فنی و اقتصادی پروژه: این قرارداد، نوسازی و ارتقای ناوگان وسیعی از لکوموتیوهای مدل AC4400CW را هدف گرفته است. این مدل، یک لکوموتیو دیزل-الکتریک قدرتمند و بسیار رایج است که در دهه ۱۹۹۰ و اوایل ۲۰۰۰ عمدتاً توسط جنرال الکتریک (وبتک کنونی) برای یونیون پاسیفیک و سایر شرکت‌ها ساخته شد. با احتساب کل مبلغ قرارداد و با در نظر گرفتن نوسازی بیش از ۱,۷۰۰ واحد، هزینه تقریبی نوسازی هر لکوموتیو به حدود ۷۰۰,۰۰۰ دلار می‌رسد (در مقایسه با خرید یک لکوموتیو جدید که هزینه‌ای بین ۳ تا ۴ میلیون دلار دارد).
• دستاوردهای کلیدی هر لکوموتیو پس از نوسازی: هر لکوموتیو نوسازی‌شده، با دریافت بسته ارتقا شامل موتورFDL Advantage، سیستم کنترل LOCOTROL برای حمل قطارهای سنگین و طولانی و معماری کنترل ماژولار جدید، به دستاوردهای زیر خواهد رسید: 1) کاهش بیش از 5% مصرف سوخت (صرفه‌جویی عملیاتی مستقیم و کاهش ردپای کربن). 2) افزایش 14% نیروی کشش (توانایی کشیدن قطارهای سنگین‌تر یا طولانی‌تر). 3) افزایش 80% در شاخص قابلیت اعتماد (هسته تحول استراتژیک این پروژه).
• تأثیر شگرف "افزایش 80% در قابلیت اعتماد": این عدد فراتر از یک ادعای تبلیغاتی، یک تحول عملیاتی ملموس است. به زبان ساده، یعنی لکوموتیوها کمتر دچار خرابی‌های عملیاتی و مکانیکی می‌شوند (و MDBF یا فاصله بین خرابی آنها 80% افزایش می‌یابد، مثلا از 100 هزارکیلومتر به 180 هزارکیلومتر میرسد)، که پیامدهای آن عبارتند از: 1) کاهش شدید توقف‌های ناخواسته (Downtime): لکوموتیوها زمان بسیار بیشتری (نزدیک به دو برابر) در خط و در حال درآمدزایی خواهند بود و زمان کمتری در کارگاه تعمیرات خواهند ماند. 2) پیش‌بینی‌پذیری فوق‌العاده: با کمک فناوری‌های تشخیصی نسل جدید، تعمیرات از حالت اضطراری به حالت پیش‌گیرانه و برنامه‌ریزی‌شده تغییر می‌کند. این امر برنامه‌ریزی نیروی انسانی و استفاده از ناوگان را بسیار کارآمد می‌کند. 3) کاهش هزینه‌های سنگین: هزینه‌های مستقیم (قطعات یدکی، نیروی کار تعمیراتی) و غیرمستقیم (جریمه‌های تأخیر برای مشتریان، اختلال در برنامه سایر قطارها) به شکل چشمگیری کاهش می‌یابد. 4) قابلیت اطمینان ناوگان: مستقیماً به قابلیت اطمینان زمان‌بندی قطار تبدیل می‌شود. این مهمترین مزیت رقابتی برای یونیون پاسیفیک در جذب‌وحفظ مشتریان است.
• جمع‌بندی نهایی: این پروژه، نماد بلوغ صنعت ریلی در عصر فناوری است. یونیون پسیفیک به جای صرف سرمایه کلان برای خرید ناوگان، با هزینه‌ای به مراتب کمتر، دارایی‌های قدیمی خود را به سرمایه‌های دیجیتال شده، فوق‌العاده قابل اعتماد و سازگار با محیط زیست تبدیل می‌کند. این مدل، چرخه عمر لکوموتیوها را به میزان قابل توجه گسترش می‌دهد و پایه‌ای مستحکم برای رشد آینده شرکت فراهم می‌آورد. از سوی دیگر، وابتک نیز با این قرارداد، توانایی بی‌نظیر خود در تلفیق میراث مهندسی جنرال الکتریک با فناوری‌های دیجیتال روز را به نمایش گذاشته است. نتیجه نهایی، یک پیروزی سه‌جانبه برای یونیون پاسیفیک (افزایش سودآوری)، مشتریان آن (خدمات قابل اطمینان‌تر) و صنعت ریلی (حرکت به سمت پایداری و کارایی بیشتر) خواهد بود. تحویل این ناوگان از سال ۲۰۲۷ آغاز خواهد شد و چهره عملیاتی بزرگ‌ترین شرکت ریلی غرب آمریکا را متحول خواهد کرد.
• پندهایی که این قرارداد برای ما دارد: 1) برای این شرکت بزرگ آمریکایی که دسترسی مستقیم به برترین و بزرگترین سازندگان لکوموتیو دیزل دارد هم ملاک اقتصاد حمل‌ونقل بوده و بازسازی در این مورد مقرن به صرفه‌تر شده است (تین 252337). 2) شرکتهای سازنده بزرگ مانند وبتک (GE) نیز همچنان به تحقیق‌وتوسعه برای ارتقاء محصولات گذشته خود ادامه میدهند و به منافع و خواسته مشتری هم می‌اندیشند. 3) تاثیر فناوریهایی که میتواند قابلیت اعتماد را تا 80% افزایش دهد و نمونه‌هایی هم قبلا در لکوموتیوهای زیمنس اجرا شده‌است. 4) توجه به شاخصهای کلیدی برای عقد قراردادهای بازسازی مانند لکوموتیو آلستوم.  

رویکرد خردمندانه هند برای احداث خطوط سریع‌السیر پس از انقلاب برقی‌سازی

 

• رسانه‌های ریلی جهان و تین‌نیوز انگلیسی (تین 313716) گزارشی مهم را در روزهای اخیر منتشر کرده‌اند: بودجه سال ۲۰۲۷-۲۰۲۶ هند، با تخصیص رکورد ۳۵٫۳ میلیارد دلار به راه‌آهن، تمرکز تاریخی بر توسعه زیرساخت ریلی دارد. این سرمایه‌گذاری عظیم سه محور اصلی را هدف گرفته است: توسعه قطارهای سریع‌السیر، بهبود کارآیی حمل‌ونقل باری و ارتقای ایمنی مسافران. در قلب این طرح، ایجاد هفت کریدور جدید قطار سریع‌السیر به طول تقریبی ۴۰۰۰ کیلومتر قرار دارد که شهرهای بزرگی مانند بمبئی، دهلی، بنگلور، حیدرآباد و چنای را به هم متصل می‌کند. شبکه الماس جنوبی، سفر بین چنای و بنگلور را به حدود ۱ ساعت و ۱۳ دقیقه کاهش خواهد داد. کریدورهای شمالی و شرقی نیز محورهای اقتصادی جدیدی ایجاد می‌کنند (IRJ 20260202).
• در بخش باری، یک کریدور اختصاصی باربری به طول ۲۰۵۲ کیلومتر بین دانکونی و سورات ساخته می‌شود تا تجارت شرق-غرب را تقویت و از تراکم خطوط موجود بکاهد. همچنین، ایمنی با بودجه‌ای حدود ۱۴٫۴۶ میلیارد دلار در اولویت قرار دارد که شامل نوسازی خطوط، نصب سامانه حفاظت خودکار قطار و گسترش دوربین‌های مداربسته است. این سرمایه‌گذاری بی‌سابقه، راه‌آهن هند را به موتور محرکه توسعه ملی تبدیل کرده و وعده تحولی بزرگ در ارتباطات، لجستیک و زیرساخت سراسر کشور را می‌دهد.
• انتشار این خبر پس از خبر انقلاب برقی‌سازی راه‌آهن هند (تین 312477)، مبین رویکرد خردمندانه هند است: آمار UIC در سال 2025 نشان می‌دهد طول شبکه راه‌آهن هند در سال 2023 به 68584 کیلومتر و طول شبکه دو خطه به 29719 ( 43 درصد) و شبکه برقی به 58074 ( 85 درصد) کیلومتر رسید. در حالیکه آمار UIC در سال 2023 نشان می‌دهد در سال 2022 طول شبکه 68043 کیلومتر بوده و دوخطه 28052 (41درصد) و شبکه برقی به 50394 کیلومتر (74درصد) بود یعنی فقط در مدت یک سال طول شبکه راه‌آهن هند 541 کیلومتر، دوخطه 1667 و شبکه برقی 7680 کیلومتر افزایش یافته که نه فقط برای هند بلکه در کل راه‌آهن جهان انقلاب برقی‌سازی محسوب می‌شود به ویژه اینکه که هند از 1997 لکوموتیوهای دیزلی مدرن AC با قدرت بیش از 4000 اسب GT46 آمریکایی را از EMD وارد نمود و تا 2018 به ساخت داخل آن تا 1800 دستگاه ادامه داد.
• این تصمیم خردمندانه هند مبتنی بر تجربیات جهانی از جمله فرانسه، آلمان، اسپانیا... است که قدمت شبکه برقی آنها به حدود 100 سال میرسد (تین 295114). راه‌آهن سریع‌السیر جنوب شرقی فرانسه، اولین خط سریع (LGV) اروپا و پس از ژاپن است که پاریس را به لیون متصل می‌کند. این پروژه در دو فاز اجرا شد: فاز اول (۱۹۸۱): اتصال سن فلورنتین-لیون با سرعت ۲۷۰ کیلومتربرساعت. فاز دوم (۱۹۸۳): تکمیل مسیر سریع پاریس-سن فلورنتین و اتصال کامل بین پاریس-لیون. قبل از تکمیل فاز دوم، قطارهای سریع TGV از خطوط قدیمی (با سرعت ۱۶۰ کیلومتربرساعت) استفاده می‌کردند و در سن-فلورنتین به خط جدید سریع‌السیر منتقل می‌شدند (تین 298094). راه‌آهن چین با رتبه اول سریع‌السیر جهان نیز همین رویکرد را بکار برده است.
• کتاب برقی‌کردن راه‌آهن (تین 310341) به این مبحث چنین پرداخته است: توسعه راه‌آهن سریع‌السیر به عنوان تبلور برقی‌سازی، ارتباط تنگاتنگی با این فناوری دارد. بر اساس تعریف اتحادیه بین‌المللی راه‌آهن‌ها در استاندارد UIC 799 (تین 286354)، خطوط جدیدالاحداث با سرعت بالای ۲۵۰ کیلومتربرساعت سریع‌السیر محسوب می‌شوند. این خطوط به دلیل توان بالای مورد نیاز، امکان استفاده از فرازهای بالا تا ۴۰ در هزار را فراهم می‌کنند که منجر به کوتاه‌تر شدن مسیر، ساخت سریع‌تر و ارزان‌تر و مصرف انرژی کمتر می‌شود. ایمنی بسیار بالا و ظرفیت بالای جابجایی از دیگر مزایای این سامانه است (البته خطوط معمولی هم چنانچه با اصلاحات لازم قابلیت سرعت 200 را بیابند جزء خطوط سریع‌السیر محسوب می‌گردند، 21% سریع چین، تین 294726).
• آسیب‌شناسی راه‌آهن سریع‌السیر تهران-قم-اصفهان نشان می‌دهد: دانش و تجربه پایین بخش ریلی (مشاوران، مجریان و مدیران)، زمینه‌ساز سال‌ها غفلت از افزایش سرعت قطارهای مسافری، برقی‌سازی و اقتصادی‌کردن حمل‌ونقل شده است (تین 313603) و برای کاهش عوارض رویکرد بی‌موقع و عجولانه احداث راه‌آهن سریع‌السیر، باید هرچه سریعتر برقی‌سازی خطوط پرتقاضای مسافری بویژه تهران-مشهد (و خطوط باری پرتقاضا و حومه) آغاز گردد و همزمان سرعت متوسط قطارهای مسافری افزایش یابد.

مصونیت انقلاب با عقلانیت، وحدت و قسط

 

• 1) پیامبر اکرم (ص) در ماجرای زنى از خاندان اشراف که مرتکب سرقت شد فرمودند: نابودى مردمان پیش تر از شما از آنجا بود که اگر سرشناسى دزدى مى‌کرد، رهایش می‌ساختند و چون ناتوانى دزدى مى‌نمود، مجازاتش مى‌کردند (گفتار معصومین ع، ص 134).
• 2) رهبر معظم انقلاب در سالگرد ارتحال امام خمینی (14040314): قیامهای اجتماعی، در همه جای دنیا، معمولاً به کمک احساسات شکل می‌گیرند. احساسات کمک می‌کند به اینکه قیام‌های اجتماعی شکل بگیرد و پیروز بشود. اگر اندیشه‌ای و عقلانیّتی هم پشت‌سر این احساسات وجود داشته باشد، غالباً در لابه‌لای نظرات و اجتهادهای برخاسته ازاین احساسات، آن پشتوانه‌های عقلانی گم می‌شود، کم رنگ می‌شود؛ احساسات، خیلی اوقات، اهداف عقلانی قیام‌‌ها را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد. ... انقلاب فرانسه در قرن هجدهم، ... حرف اصلی من اینست که امام، انقلاب اسلامی را در قبال این آفتِ نابودکننده حفظ‌کرد و مصونیّت داد.
• 3) در دیدار مسئولان قوه‌قضائیه (14040425): کسی باور نمیکرد و اتّفاق افتاد. این افراد، همه با جهت‌گیری‌های سیاسی گوناگون، با جهت‌گیری‌های سیاسیِ گاهی متقابل، با وزن مذهبی کاملاً متفاوت، در کنارهم ایستادند و این وحدت بزرگ را، بوجود آوردند.
• 4) در دیدار هیئت دولت سیزدهم (14000606): خدای متعال میفرماید که ما پیغمبران را فرستادیم، کتابهای آسمانی را فرستادیم، اصلاً برای اینکه مردم قیام به قسط کنند و جامعه، جامعه‌ عدالت‌آمیز باشد. خب ما در این زمینه‌ها عقبیم، خیلی باید کار کنیم.
• 5) (مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ از دیدار امام راحل (ره) با قضات شرع در شهر قم چنین نقل نموده (13580721): کسی که مجرم است، باید به جزای خودش برسد و توصیه از احدی قبول نشود. من این را کراراً گفته‌ام اگر از من توصیه برای کسی آمد؛ اگر از دفتر من برای کسی توصیه آمد، به‌دیوار بزنید. قاضی نباید تحت‌تأثیر کسی باشد؛ قاضی آزاداست و باید در محیط آزاد عمل کند).
• 6) رهبر انقلاب در مورد اغتشاشات اخیر در دیدار مردم فرمودند (14041112): اینها آمدند پشت آنها پنهان شدند، برای اینکه شناخته نشوند؛ لکن بازاری‌ها باهوش بودند، مطلب را فهمیدند؛ تا دیدند [این جریان] اغتشاشگر است، تا دیدند به جای حرکت آرامِ در خیابان به کلانتری حمله میکند، فهمیدند که این اغتشاشگر است، خودشان را جدا کردند، کنار رفتند و اینها را تنها گذاشتند.
• نقش قسط در این‌میان بسیار کلیدی ‌است و همانگونه که رهبر معظم انقلاب در محفل انس‌ با قرآن‌ کریم فرمودند: (14031212): پیغمبران بعداز توحید، به هیچ چیز به قدر عدالت دعوت نکردند و در (14011129) گنجینه بی نظیر قسط، عدالت بدون تبعیض.
• حوادث دی 1404 کام همه را تلخ نمود، اما حضور پرشور مردم در 22 دیماه در حمایت از انقلاب، جان تازه‌ای به کشور بخشید، این حوادث، اهمیت جهاد اقتصادی را بیش از پیش آشکار نمود و نشان داد دشمنان بیشترین منابع خود را برای ایجاد اختلال در نظام اقتصادی کشور بکار میگیرند و مشکلات اقتصادی کشور را برای ایجاد امواج سهمگین اعتراضات مردمی مغتنم میشمارند.
• با توجه به موارد فوق میتوان گفت سه عامل (عقلانیت، وحدت و قسط) برای حفاظت کشور از آفات درونی‌وبیرونی، مکررا مورد توجه ‌و تاکید رهبران انقلاب بوده‌است، و با‌وجود اینکه تلاش برای ارتقاء سه عامل از تکالیف همگانیست، بنظر میرسد قاطبه مردم مسئولیت اصلی دراین زمینه را دارند. برای تقویت این چرخه بلوغ باید آفتهای داخلی و خارجی شناسایی و رفع شوند و از آنجا ‌که این آفتها (خرافات، تفرقه‌افکنی‌ها و نابرابری‌ها) مانند ویروس‌ در اتاقهای فکر خارج ازکشور طراحی و تولید و با القائات رسانه‌ای یا تامین منابع مالی تکثیر میشوند، باید به شناسایی پیوسته این سموم و تهیه پادزهر آنها با مشارکت خود مردم همت گماشت.
• نتایج یک‌بررسی درمورد اژدهای هفت سر تبعیض نشان‌داد: نسبت توان مالی دهک دهم به دهک اول در ابتدای انقلاب به 16 برابر رسید که در سالهایی این نسبت به حدود نصف رسید ولی اکنون دوباره فاصله زیاد و به همان نسبت 16 برابری رسیده است.
• آیه 16 اسراء به سنت الهی نهفته در جهان برای نابودی اقوام، شهرها و تمدنها با گناه و فساد افراد متنعم خودسر اشاره مینماید.
• برای مهار این افراد و ویژه‌خواران که مانند اژدهای هفت‌سر زمینه‌ساز فساد و تباهی درزمین هستند و از قانون‌دانان قانون‌شکن ‌ هم کمک میگیرند و به انحاء مختلف زندگی محرومین و طبقه متوسط را دشوارتر و امید جوانان را تضعیف مینمایند، باید از ابتدا با وضع قانون جلوگیری از تعارض منافع، از ابزارهایی مانند وضع مالیات بر دارایی بویژه املاک و خودرو لوکس ... استفاده نمود.

خلاصه کتاب افول و رشد آمریکا، رابرت گوردون

 

• به گزارش اقتصادنیوز (14030630)، رابرت جِی. گوردون، استاد اقتصاد در دانشگاه نورث وسترن از کارشناسان برجسته جهان در زمینه تورم، بیکاری، (بهره‌وری) و رشد اقتصادی بلندمدت است. کارهای اخیر او در مورد افزایش و سقوط رشد اقتصاد آمریکا و گسترش توزیع درآمد ایالات‌متحده به طور گسترده مورد استناد قرار گرفته است و در سال 2016 از او به عنوان یکی از 50 شخصیت برتر بلومبرگ در جهان نام برده شد. گوردون نویسنده کتاب «ظهور و سقوط رشد آمریکایی: استاندارد زندگی ایالات ‌متحده از زمان جنگ داخلی» (منتشر‌شده در ژانویه 2016 از سوی انتشارات دانشگاه پرینستون) است. همچنین کتاب‌های «اقتصاد کلان» ویرایش دوازدهم، «اندازه‌گیری قیمت کالاهای بادوام»، «چرخه تجاری آمریکا»، و «اقتصاد کالاهای جدید» نوشته رابرت گوردون است. او عضو برجسته انجمن اقتصادی آمریکا و عضو انجمن اقتصادسنجی و آکادمی علوم و هنر آمریکاست.
•  1) نگاه محوری کتاب افول و رشد آمریکا (The Rise and Fall of American Growth): دوره طلایی رشد اقتصادی و بهره‌وری (حدود ۱۸۷۰-۱۹۷۰) یک رویداد منحصربه‌فرد تاریخی بوده و احتمالاً تکرار نخواهد شد. رشد سریع استاندارد زندگی که در قرن بیستم تجربه شد، حاصل "انقلاب صنعتی دوم" بود و از دهه ۱۹۷۰ به بعد، اقتصاد آمریکا با کاهش ساختاری رشد و موانع جدی مواجه شد.
•  2) نظریه محوری درباره بهره‌وری: گوردون دوره (۱۹۲۰-۱۹۷۰) را «اوج بزرگ» رشد بهره‌وری می‌نامد. نرخ رشد بهره‌وری در این دوره به طور بی‌سابقه‌ای بالا بود (حدود 2.5 تا 3% در سال). این رشد حاصل گسترش اختراعات بنیادین انقلاب صنعتی دوم مانند برق، موتور درون‌سوز، تحولات شهری و شبکه‌های بهداشتی بود که عمیقاً همه بخش‌های اقتصاد و کیفیت زندگی را متحول کردند. دوره افول (پس از ۱۹۷۰): رشد بهره‌وری به طور پایدار کاهش و به حدود 1% سالانه رسیده است. گوردون استدلال‌می‌کند که انقلاب دیجیتال (انقلاب صنعتی سوم) نتوانسته است محرک رشد مشابهی باشد. تأثیر آن بر بهره‌وری کوتاه‌مدت (متمرکز در جهش ۱۹۹۶-۲۰۰۴) و محدود به بخش‌های خاصی مانند فناوری و خرده‌فروشی بوده و بر بخش‌های عمده اقتصاد (مانند ساخت‌وساز، بهداشت و آموزش) تأثیر کمی گذاشته است. بسیاری از نوآوری‌های جدید بیشتر متوجه مصرف و سرگرمی هستند.
• 3) چهار "باد مخالف" اصلی که رشد آینده را تهدید می‌کنند: گوردون چهار مانع ساختاری را برمی‌شمارد که حتی در صورت وجود نوآوری، رشد بهره‌وری و اقتصادی آینده را خنثی خواهند کرد: الف) عوامل جمعیتی: پیر شدن جمعیت و کاهش نیروی کار. ب) رکود آموزشی: توقف پیشرفت در سطح و کیفیت تحصیلات. ج) نابرابری فزاینده: تمرکز شدید درآمد و ثروت که تقاضا و انگیزه سرمایه‌گذاری گسترده را تضعیف می‌کند. د) بار بدهی‌ها و چالش‌های زیست‌محیطی: بدهی سنگین دولت ... و خانواده‌ها.
• 4) دیدگاه در مورد اندازه‌گیری رشد: گوردون انتقاداتی به اندازه‌گیری متعارف رشد دارد: تأکید بر شاخص‌های کیفی: او رشد واقعی را فراتر از آمار GDP می‌داند و بر بهبودهای کیفی مثل افزایش امید به‌زندگی، کاهش مرگ‌ومیر کودکان، ساعات کارهفتگی و دسترسی به آموزش و بهداشت تأکید می‌کند که بسیاری از آن‌ها پس از ۱۹۷۰ کُند شده‌اند. لزوم توجه به توزیع درآمد: او هشدار می‌دهد که آمارهای متوسط رشد، نابرابری شدید را پنهان می‌کنند و رشد واقعی برای طبقه متوسط ناچیز بوده است.
• 5) نقد خوش‌بینی فناورانه: به اعتقاد او تأثیر انقلاب دیجیتال بر بهره‌وری اغلب اغراق‌شده و با معیارهای تاریخی سنجیده‌نمی‌شود.
• 5) نتیجه‌گیری بدبینانه و هشدار: پیش‌بینی گوردون برای آینده اقتصادی آمریکا، ادامه روند رشد کُند بهره‌وری (نزدیک به 1%)، تشدید نابرابری و سختی غلبه بر موانع ساختاری است. او هشدار می‌دهد که سیاست‌گذاران باید به جای انتظار برای بازگشت معجزه‌آسای رشد گذشته، واقعیت این افول سکولار رشد» را بپذیرند و بر توزیع عادلانه‌تر ثروت، بهبود آموزش و حل چالش‌های اجتماعی متمرکز شوند. در یک نگاه: کتاب گوردون روایتی تاریخی-اقتصادی است که خوش‌بینی رایج درباره پیشرفت نامحدود فناوری و رشد را به چالش می‌کشد و استدلال می‌کند که عصر طلایی رشد به پایان رسیده است.
•  
•  
•  

قوتها و ضعفهای نخستین لکوموتیو باری مپنا (مپ 24، MAP24)

 

• لکوموتیو مپ24 (MAP24) نخستین لکوموتیو باری است که به‌طور کامل توسط گروه مپنا طراحی، مهندسی و تولید شده و مالکیت کامل فرآیندهای طراحی و تأمین آن در اختیار ایران قرار دارد. این پروژه گامی تاریخی در خودکفایی صنعت ریلی کشور محسوب می‌شود، چراکه پیش ازاین، فعالیت شرکت‌ها در این حوزه محدود به مونتاژ و بهره‌برداری از لکوموتیوهای وارداتی بود.
• پیشینه و شروع پروژه: پس از تجربیات موفق گروه مپنا در همکاری با شرکت‌هایی مانند زیمنس آلمان برای تولید لکوموتیوهای مسافری ... تصمیم به طراحی و تولید داخلی یک لکوموتیو باری گرفته شد. جرقه اصلی پس از مذاکرات ناموفق با شرکت‌های چینی برای تولید مشترک، زده شد. پروژه طراحی و تولید از اواسط سال ۱۳۹۴ به‌طور رسمی در شرکت مهندسی و ساخت لکوموتیو مپنا آغاز و تنها طی ۲۲ ماه، اولین نمونه آن طراحی، ساخته و در سال ۱۳۹۶ به بهره‌برداری آزمایشی رسید.
• مشخصات فنی اصلی: نوع: لکوموتیو دیزل-الکتریک باری 6 محوره، توان: ۳۳۰۰ اسب‌بخار، موتور دیزل: ۱۶ سیلندر با توربوشارژر، مدل E3B 645-16، ژنراتور اصلی: AR10، ترکشن موتور: D78B با جریان ۹۰۰ آمپر، نسبت دنده ۶۲:۱۵، کشش دائم: 310 کیلونیوتن، حداکثر سرعت: ۱۰۵ کیلومتربرساعت، بار محوری: ۲۱٫۵ تن (وزن اسمی 129)، سیستم ترمز: الکتروپنوماتیک پیشرفته (Faiveley) مجهز به سیلندرهای BFC و ترمز پارک، سطح داخلی‌سازی: 78% از قطعات، کابین راننده: طراحی ارگونومیک مطابق استاندارد UIC 651، مجهز به عایق‌های حرارتی و صوتی و سیستم تهویه ۲۴۰۰۰ BTU/h ساخت مپنا.
• دست‌آوردها و نوآوری‌ها: طراحی‌وساخت کامل سیستم کنترل و نرم‌افزار پایش مبتنی بر IoT، ساخت بوژی سه‌محوره با روش جوشکاری به‌دلیل محدودیت‌های ریخته‌گری در کشور، که منجر به بومی‌سازی این قطعه شد، تولید سازه اصلی، شاسی، بدنه و سامانه‌های مکانیکی و الکتریکی در داخل. تدوین بیش از ۱۴۰۰ نقشه ساخت قطعه و دستورالعمل‌های مونتاژ و آزمون، راه‌اندازی پروژه MAP24-1 با هدف بهبود عملکرد، داخلی‌سازی بیشتر (از جمله سیستم ترمز و قطعات کنترلی) و ارتقای طراحی کابین.
• وضعیت تولید و بهره‌برداری: تا پایان دیماه 1404 تعداد کل لکوموتیوهایی که وارد خطوط ریلی کشور شده‌اند، 77 دستگاه بوده که در اختیار 4 شرکت (فولاد 50، راهوار 12، نوآفرین 12 و چندوجهی مپنا 3) قرار گرفته، با 54 دستگاه گرم (آماده‌بکاری 70%).
• همانگونه که در معرفی این محصول از سوی مپنا بیان‌شده، طراحی و ساخت این لکوموتیو با وجود الگوبرداری از نمونه GT26، کار ارزشمندی بوده بویژه با امتناع شرکتهای چینی برای تولید مشترک و مشخصات فنی این لکوموتیو هم که برای کاربرد باری متمرکز و کشش پیوسته آن از 240 به 310 کیلونیوتن رسیده که آنرا متمایز نموده است (در فرم 101 همچنان ضریب 1.36).  
• گزارشی از آزمایش کشش اسمی این لکوموتیوها در دسترس نیست و بنظر میرسد برای کاهش خرابی در بلاک کاهش‌یافته است.   دیگر ضعفها که متاسفانه سبب گلایه مکرر مدیران بهره‌برداری راه‌آهن شده، قابلیت‌اعتماد پایین (که در سالهای اخیر کاهشی‌بوده، MDBF از 3500 در 1400 به 2297 در 1404) که برای لکوموتیوهای نو باید بالا و رو به افزایش باشد (تین 290421 و 254806).
• آماده‌بکاری 70% نیز برای این لکوموتیو منطقی نیست بویژه در مقایسه با آماده‌بکاری 77% در GT26 کارکرده بخش خصوصی.  
• شاخص (MDBF) در مرداد 1401(تین 289781): 1- U30C با متوسط 6 لکوموتیو گرم 5.8 هزارکیلومتر (هک)، 2- C30-7 با 24 گرم 5.3 هک، 3- GT26 با 95 گرم 5 هک، 4- DF8 با 17 گرم 4.1 هک، 5- GT26 خصوصی (خ) با 59 گرم 2.4 هک، 6- GT26MP با 40 گرم 2.2 هک، 7- آلستوم 1 خ با 11 گرم 2.2 هک، 8- Map24 خ با 40 گرم 1.9 هک، 9- آلستوم 2 (راه‌آهن) با 13 گرم 1.7 هزارکیلومتر. بیشترین عدم کشش نسبی به‌ترتیب 82، 73 و 65 در Map24، آلستوم 1 و DF8، خاموشی به‌ترتیب 446، 382 و 339 در آلستوم 2، آلستوم 1 و GT26 خ، عدم تحریک: 318، 208 و 162 در Map24، آلستوم 2، GT26MP بود.
• بالابودن نسبی دو خرابی اصلی در Map24 نشان‌دهنده ضعف سیستم کنترل است (با توجه به تجربیات لکوموتیوهای GT26MP).
• برای جلوگیری از سرایت پیکان‌سازی به تولید لکوموتیو که نقش بالایی (بیش از 20%) در بهره‌وری راه‌آهن دارد (تین 264918)، باید با الگوبرداری از صنایع پیشرو، رویکرد ارتقاء مستمر (PDM تین 309904) و بهبود شاخصهای RAMS مورد توجه قرارگیرد.       

واگذاری واگنهای باری در سال 84 و پندهایی برای واگذاری لکوموتیو

 

• مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در مورد قانون دسترسی آزاد به شبکه حمل‌ونقل ریلی چنین آورده است: ماده 1- به منظور افزایش سهم حمل و نقل ریلی از طریق جذب و گسترش سرمایه گذاریهای مورد نیاز و ارتقاء بهره‌وری و ارائه خدمات مطلوب به مشتریان با حفظ مالکیت دولت بر شبکه ریلی به شرکتهای حمل‌ونقل ریلی خصوصی و تعاونی و شرکتها و مؤسسات معتبر در ارائه خدمات وابسته به آن اجازه داده میشود تا از شبکه حمل‌ونقل ریلی و تأسیسات و امکانات مربوطه با رعایت این قانون و مقررات و ضوابط مربوطه بهره‌برداری کنند. ... این قانون مشتمل بر یازده ماده و چهارده تبصره در جلسه علنی روز چهارشنبه مورخ 13840706 مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 13840720 به تأیید شورای نگهبان رسید.
• در بیانیه دولت انگلیس برای بازگشت راه‌آهن آمده که GBR  نهادی عمومی خواهد بود (تین 309558) که زیرساخت و خدمات مسافری را مدیریت می‌کند یعنی ترکیب «شبکه و قطار» در یک سازمان واحد. این مدل، به اصطلاح «یک ذهن هدایت کننده واحد» را ایجاد می‌کند، که می‌تواند تصمیم‌گیری یکپارچه درباره نگهداری، برنامه قطارها، سرمایه‌گذاری بلند مدت داشته باشد.
• به گزارش روابط عمومی مرکز پژوهش‌ها، دفتر مطالعات انرژی ...، با بیان این مطلب که تجارب جهانی خصوصی‌سازی و آزادسازی صنعت برق نشان می‌دهد که در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ نارضایتی و ناکارآمدی بخش برق دولتی در ارائه خدمات در این صنعت سیاستگذاران برخی کشورها را به فکر استفاده از بخش خصوصی در صنعت و خدمات مرتبط با آن انداخت، اضافه کرد: هر یک از این کشورها از یک سو با توجه به ساختار حکومتی و از سوی دیگر وضع اقتصادی و اجتماعی جامعه نسبت به واگذاری خدمات دولتی به بخش خصوصی برنامه ریزی های متفاوتی داشتند. در برخی از این کشورها از جمله انگلستان اجرای سیاست خصوصی سازی صنعت برق با موفقیت کامل انجام گرفته و در برخی از کشورها خصوصی‌سازی با مشکلاتی همراه بوده است (مانند آمریکا).
• اقدامات اولیه مرحوم دکتر دادمان برای تصویب قانون دسترسی آزاد در اواخر دهه هفتاد، سبب شد پس از ابلاغ سیاستهای کلی اصل 44 قانون اساسی از سوی رهبر معظم انقلاب (13840301) و همزمان با فرآیند مربوطه در مجلس، بررسیهایی برای واگذاری واگنهای باری به شرکتهای خصوصی بعمل آید درحالی که مدل خصوصی‌سازی با الگوی تفکیک عمودی که از برخی کشورهای اروپایی اجرا شد با شرایط ایران منطبق نبوده و برخلاف هدف سیاستهای ابلاغی، کاهش بهره‌وری را درپی داشت (تین 158938).
• بعلاوه بند (ب) سیاستهای کلی برای افزایش سهم بخش تعاونی در اقتصاد کشور به 25% تا آخر برنامه پنج‌ساله پنجم نیز که میتوانست با مشارکت کارکنان راه‌آهن، موفقیت بسیار بالاتری نسبت به بخش خصوصی فراهم نماید نیز مورد غفلت قرار گرفت.
• در اواخر سال 1384 مدل مالی واگذاری واگنهای باری به بخش خصوصی (با منطق غلط تفکیک عمودی) با تعهد سیر روزانه 300 کیلومتر برای واگنهای باردار نتایج مثبتی را نشان میداد ولی هنوز با شرایط جذاب برای ورود بخش خصوصی فاصله داشت.
• در چنین شرایطی علاوه بر پیشنهاد روش صحیح تفکیک افقی (ادغام عمودی) و راهکار بدون ریسک برای اطمینان از اثربخشی بالای آن (تشکیل یک شرکت با هیئت مدیره مرکب از مدیران سه اداره کل راه‌آهن غرب شامل تهران، شمال غریب و آذربایجان)، برای افزایش مطلوبیت ورود بخش خصوصی به حمل‌ونقل ریلی پیشنهاد افزایش بارمحوری به قائم‌مقام راه‌آهن ارائه و پذیرفته شد.
• یکی از مزایای مهم رویکرد ادغام عمودی، افزایش بهره‌وری بدلیل رقابت سازنده فنی و مدیریتی شرکتهای مسافری راه‌آهن ژاپن (تین 65478) و افزایش درآمدهای غیرعملیاتی است (تین 222103) که در بخش باری راه‌آهن کانادا و آمریکا نتیجه مشابه داشت.       
• با این وجود واگذاری عجولانه واگنهای باری سبب گردید، خسارات رویکرد غلط خصوصی‌سازی، بدلیل ناپختگی تصمیمات اولیه و عدم رعایت اصول ورود به میادین ناشناخته برای راه‌آهن و شرکتها افزایش و جاذبه با کاهش سهم راه‌آهن از درآمد ایجاد گردد.
• روش صحیح واگذاری با منطق نقشه‌راه‌بلوغ این بود که تعداد محدودی واگن به دویاسه شرکت واگذار و روش‌کار اصلاح میگردید.
• این‌ارزیابی، زمینه بهتر شناخت میدان عملیات را فراهم مینمود و میتوانست زمینه قراردادهای برد-برد را برای طرفین فراهم‌نماید.
• با آسیب‌شناسی واگذاری واگن و لکوموتیو علاوه بر همسوسازی منافع ذینفعان ریلی، درآمدهای راه‌آهن نیز افزایش خواهد یافت.

چهار نظریه‌ اصلی تحلیل تورم در بریتانیکا و نسخه درمانی ما

 

• دائره‌‍‌‌المعارف بریتانیکا (Britannica) با اشاره به خبر تورم 2.8 درصدی 2026 (nytimes) چنین نوشته است: تورم به افزایش عمومی سطح قیمت‌ها یا حجم پول اشاره دارد که منجر به کاهش قدرت خرید پول می‌شود. از نگاه مصرف‌کننده، تورم معمولاً با افزایش قیمت‌ها درک می‌شود. چهار نظریه اصلی اقتصادی برای توضیح علل تورم وجود دارد که هرکدام بر عوامل متفاوتی تأکید دارند:
• 1) نظریه مقداری پول: این نظریه که قدیمی‌ترین نظریه تورم محسوب می‌شود، تورم را پدیده‌ای عمدتاً پولی می‌داند. بر اساس این نظریه، افزایش حجم پول در گردش به مرور زمان منجر به افزایش متناسب سطح قیمت‌ها می‌شود. این نظریه نخستین بار توسط نیکلاس کوپرنیک در سال ۱۵۱۷ مطرح شد و در قرن بیستم توسط میلتون فریدمن و مکتب اقتصاد شیکاگو بسط یافت. فریدمن معتقد بود که اگرچه تغییرات کوتاه‌مدت عرضه پول ممکن است تأثیر فوری محدودی داشته باشد، اما در بلندمدت، رشد پایدار عرضه پول (متناسب با رشد اقتصاد) برای ثبات قیمت‌ها ضروری است. منتقدان این نظریه استدلال می‌کنند که در اقتصادهای پیشرفته، تقاضا و دستمزدها نقش مهم‌تری ایفا می‌کنند. 2) نظریه کشش تقاضا: این نظریه که ریشه در اندیشه‌های جان مینارد کینز دارد، تورم را ناشی از فزونی تقاضای کل نسبت به عرضه کل می‌داند. به بیان ساده، زمانی که "پول زیاد به دنبال کالای کم باشد"، قیمت‌ها بالا می‌روند. کینز معتقد بود دولت‌ها می‌توانند با سیاست‌های مالی انبساطی (مانند افزایش مخارج دولتی یا کاهش نرخ بهره) تقاضا را تحریک و اقتصاد را از رکود خارج کنند. افزایش تقاضا منجر به افزایش مصرف و سرمایه‌گذاری می‌شود و اگر ظرفیت تولید پاسخگو نباشد، قیمت‌ها بالا می‌روند. اگرچه این رویکرد چارچوب مؤثری برای مدیریت چرخه‌های اقتصادی فراهم کرده، اما در توضیح "رکود تورمی" (ترکیب تورم بالا و رشد کند اقتصادی) که پس از جنگ جهانی دوم ظهور یافت، ناتوان بود. 3) نظریه فشار هزینه: این نظریه افزایش قیمت‌ها را نه از جانب تقاضا، بلکه از سوی عرضه و افزایش هزینه‌های تولید توضیح می‌دهد. زمانی که هزینه‌های نهاده‌هایی مانند مواد اولیه یا دستمزد کارگران افزایش می‌یابد، تولیدکنندگان ممکن است این هزینه‌های اضافی را با افزایش قیمت محصولات نهایی به مصرف‌کننده منتقل کنند. یک پیامد مهم این فرآیند، ایجاد "چرخه دستمزد-قیمت" است: افزایش قیمت‌ها، درخواست برای افزایش دستمزد را به دنبال دارد و افزایش دستمزدها دوباره هزینه تولید و در نتیجه قیمت‌ها را بالا می‌برد. این چرخه می‌تواند به تورمی خودتقویت‌شونده تبدیل شود. رابطه مفهومی بین تورم و بیکاری نیز در قالب "منحنی فیلیپس" مورد بحث قرار گرفته که ادعا می‌کند بین نرخ تورم و نرخ بیکاری رابطه معکوس وجود دارد، اما شواهد تجربی بعدی این رابطه را به چالش کشید. 4) نظریه ساختاری: این نظریه به ویژه در مورد اقتصادهای در حال توسعه کاربرد دارد و تورم را ناشی از ضعف‌های ساختاری در توانایی اقتصاد برای تولید کالاها یا حفظ جریان کافی عرضه می‌داند. مشکلاتی مانند زیرساخت‌های ضعیف، فناوری‌های قدیمی، زنجیره تأمین ناکارآمد یا سیاست‌های دولتی نامناسب می‌تواند به کاهش بهره‌وری و ایجاد شکاف بین عرضه و تقاضا منجر شود. یک جنبه این نظریه "چسبندگی دستمزدها" است که براساس آن کاهش دستمزدها دشوارست و درصورت کاهش بهره‌وری، بنگاه‌ها ترجیح می‌دهند به‌جای کاهش دستمزدها، نیروی کار را اخراج کنند. همچنین، در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، رشد سریع واردات نسبت به صادرات می‌تواند ارزش پول ملی را کاهش داده و با افزایش قیمت کالاهای وارداتی، تورم داخلی را دامن بزند. تورم ناشی از مسائل ساختاری اغلب با سیاست‌های پولی سنتی به سادگی قابل کنترل نیست. *** نتیجه‌گیری بریتانیکا: تورم، وقتی به اندازه کافی ماندگار باشد، می‌تواند سبب شود افراد آنرا عادی تلقی کرده و همواره انتظارش را داشته باشند. یک محیط تورمی لزوماً در چارچوب یک دسته‌بندی مشخص قرار نمی‌گیرد، ممکن است یکی‌از سناریوهای فوق، یا ترکیب آنها باشد و گاهی اوقات، دلایل آن روشن‌نیست.
• با بررسی افزایش قیمت بیش‌از 2000 برابری زمین از 66 تا 91 (رشد 36%) که بیش از 20 برابر رشد طلا بوده، (تین 294596)، و افزایش70 هزاربرابری طلا در ۵۰ سال، ۸ هزاربرابری ارز و ۶۹ هزاربرابری گوشت (تین 284869)، نیز تجربه دیگرکشورها همچون فرانسه و بویژه همسایگان مانند عراق و توجه‌به توطئه صهیونیستها، عوامل اصلی‌تورم، درمان آنها و برکات درمان آشکار خواهدشد. 

حرفهای سست و مستی فناوری قطار سریع‌السیر چین

 

• رهبر معظم انقلاب در دیدار 4 اسفند 1401 با نمایندگان مجلس خبرگان فرمودند: از شبهه هم نباید رنجید و همچنانکه مرحوم شهید مطهری خودش شبهه و پاسخ آن را کشف می کرد، ... شبهه ما را وادار می کند بیشتر فکر کنیم، بیشتر مطالعه کنیم، بیشتر مراجعه کنیم، بیشتر مشورت کنیم، بیشتر از کسی که بیش از ما می فهمد سوال کنیم ...، مراقب باشیم حرف سست نزنیم.
• برنامه آنسوی دیوار چین بخش 4، در ساعت 7 عصر شنبه 14041104 از شبکه 1سیما به مدت حدود 1 ساعت بر روی آنتن رفت.
• بخش اول و بسیار ارزشمند گزارش در مورد صادرات محصولات نانوفناوری ایران به چین بود. از دقیقه ۲۸ تا ۴۳ این برنامه به بحث راه‌آهن سریع‌السیر چین پرداخته شد و اینکه می‌توان با انتقال فناوری، این قطارها را برای شبکه ریلی ایران خریداری نمود.
• تبیین این بخش گزارش سیما در مورد فناوری قطار سریع‌السیر که آدرسی غلط و گمراه‌کننده به مردم و مسئولان کشور است:
• مبحث انتقال فناوری ناوگان ریلی با وجود ظاهر بسیار ساده، پیچیدگی بسیار دارد که نمونه‌های متعددی را در سه دهه گذشته میتوان اشاره نمود: انتقال فناوری ساخت واگنهای باری و سپس انتقال واگنهای مسافری از آلمان و اتریش به واگن پارس، انتقال فناوری واگنهای مسافری به پلور سبز، انتقال فناوری لکوموتیوهای باری آلستوم به واگن‌پارس، انتقال فناوری قطارهای خودکشش دیزلی زیمنس (ترنست با سرعت 160) به واگن‌پارس، انتقال فناوری قطارهای خودکشش دیزلی حومه (ریلباس با سرعت 120) به ایریکو، انتقال فناوری لکوموتیوهای دیزلی زیمنس به لکوموتیوسازی مپنا و انتقال فناوری واگنهای مترو به واگن‌سازی تهران.
• متاسفانه بجز واگنهای باری و مسافری، نتیجه اغلب قراردادهای انتقال فناوری لکوموتیو، خودکشش و واگنهای مترو نامطلوب بود.     
• انتقال فناوری واگنهای مترو همزمان با خرید چندصد واگن برای خطوط مترو تهران با سرمایه‌گذاری طرف چینی در احداث شرکت واگن‌سازی تهران صورت پذیرفت ولی پس از اتمام واگنهای قرارداد ظاهرا هیچ دانش و فناوری ماندگاری برای ادامه کار برای ساخت واگنهای مورد نیاز مترو تهران و دیگر شهرهای صاحب مترو باقی نماند و در قرارداد خرید واگنهای مترو جدید، کشور مجددا مجبور به پرداخت هزینه انتقال فناوری این محصول ساده‌تر (نسبت به قطار سریع) گردید، آنهم با بدنه آلومینیومی و وابستگی بمراتب بیشتر نسبت به انواع اولیه با بدنه آهنی (تین 199887 و 266565 و 289645)، در حالی که با تدبیر معاونت علمی و فناوری یک قطار ملی (تین 217242) با همکاری جهاد دانشگاهی و چند شرکت دانش‌بنیان نمونه‌ای از مترو ملی طراحی و آزمایش شد.
• برای جلوگیری از تکرار تجربیات تلخ، ناموفق و پرهزینه انتقال فناوری ناوگان کششی بویژه لکوموتیوها (تین 304115)، ترنست (تین 249560) و مترو (تین 260561) باید قبل از هر تصمیمی، بدون سوگیری و تعصب فنی یا سیاسی به آسیب‌شناسی ناکامی این قراردادهای انتقال فناوری پرداخت. در این راستا مناسب است نگاهی به فناوری موشکی توسعه یافته در داخل کشور هم داشته باشیم (تین 266212) که به سطحی از فناوری رسید که در جنگ 12 روزه با صهیونیستها، با چنددهه ادعای شیطان بزرگ مبنی بر نفوذناپذیر بودن گنبد آهنی، دیدیم که برترین سیستمهای دفاع ضدموشک جهان در مقابل آنها عاجز و ناتوان ماندند.
• اگر رمز پیشرفت صنایع موفق با نگاه بر ارتقاء مستمر (PDM) آنها بررسی شود (تین 309904) و با علل رکود و رخوت محصولات ریلی و پذیرش ساده و تولید تقریبا بدون اصلاح چندین ساله آنها مقایسه گردد (با وجود داشتن نمونه خرید همراه با ارتقاء و اصلاح لکوموتیوهای GE در اواخر دهه شصت، تین 246781)، میتوان از آن در توسعه بومی فناوری ناوگان ریلی و ... هم بهره برد.
• این ساده‌انگاری نه فقط در قراردادهای پرهزینه خرید و انتقال فناوری سطحی رسوخ کرده بلکه در قراردادهای بازسازی لکوموتیو نیز سبب زمین‌گیر شدن درصد بالایی از ناوگان مهم و حیاتی کشش راه‌آهن شده و بهبود قابل توجهی در قابلیت اعتماد و کارآیی دستگاه‌های بازسازی‌شده نداشته، بویژه اینکه این رویکرد در لکوموتیوهای جدید ساخت‌ داخل ادامه یافته ‌است (تین 287650).
• علاوه بر مشکلات متعدد بخش ناوگان که سبب کاهش قابلیت‌اعتماد و آماده‌بکاری (تین 313349) و افزایش چند برابری هزینه‌ تعمیرونگهداری شده (تین 239248) و ریشه اصلی آن در بی‌توجهی به آسیب‌شناسی پیامدهای تصمیمات غلط است، بخش زیربنا نیز که ازاین قاعده مستثنی نبوده (تین 247837) که در طرح پرهزینه و زمانبر راه‌آهن سریع اصفهان مشهود است (تین 310182).  

خلاصه کتاب ما ایرانیان و ریشه‌یابی ضعفهای فرهنگی

 

• درخواست یکی از دوستان برای نقد کتاب (ما ایرانیان): دکتر مقصود فراست‌خواه در یک بررسی آزمایشی در سطح ملی، سوالاتی دربارۀ خلقیات اجتماعی ایرانیان به شکل الکترونیکی با کمک تعدادی از  اعضای هئیت علمی دانشگاه‌های سراسر کشور پرسیده است و یکی از سؤالات آن پیمایش این بود که اگر روحیات و خلقیات ایرانی بحث انگیز است، بیشتر به کدام مؤلفه‌ها از خلقیات ایرانی مربوط می‌شود؟ نتایج برحسب رتبه، به این شرح است: 1) بالاترین جوابی که در بحث انگیز بودن خلقیات ایرانی داده بودند، «ضعف فرهنگ کار جمعی و فعالیت مشترک گروهی» بود. 2) در رتبه بعد «انتقاد پذیری» را بحث‌انگیز دیدند. این که ایرانیان از انتقاد آزرده و ناراحت می‌شوند و وقتی کسی از آن‌ها انتقاد کند، به دل می‌گیرند. 3) سپس به رودربایستی زیاد، تعریف و تمجید در حضور یکدیگر و قضاوت‌های منفی در غیاب یکدیگر اشاره کردند. گفتند، تعارف ایرانیان در حد واقعیت و رفتارشان نیست. 4) و اینکه ایرانیان معمولا ًپنهان‌کاری می‌کنند و غالباً شفاف نیستند. 5) ایرانی‌ها خودمدارند؛ بیشتر خواسته‌های خود را مبنا قرار می‌دهند. بیش از این که به خواسته‌های جمعی و گروه و منافع عمومی فکر کنند، می‌خواهند خود را نجات دهند. 6) معتقد بودند، احساسات در ایران بیشتر بر خردورزی چیره می‌شود. 7) «دروغ» بین ایرانیان رواج دارد. 8) سرانجام ایرانی‌ها به سختی می‌توانند گفت‌و‌گو و توافق پایداری انجام دهند. (وی جامعه‌شناس و از اساتید مؤسسه برنامه‌ریزی آموزش عالی است).
• دوست دیگری با استناد به نظرات یک جهانگرد آلمانی ویژگی خودانکاری را هم به عنوان خصلت نهم به این موارد اضافه نمود.
• نظرات تکمیلی از نگاه یک روانشناس: 1) ابهام در نمونه آماری، منطقه، تحصیلات، اقوام ...، 2) غفلت از ویژگی‌های مثبت ایرانیان، مانند، ازخودگذشتگی، تواضع، خردمندی، هوش وافر، 3) هدف هشدار، درمان بیمارست نه ناامید کردن، 4) ضعف نظام‌ آموزش.
• بخشی از جلد 13 یادداشتهای شهید مطهری (ص 203): می‌گوییم فقط ما مورد عنایت خدا هستیم و برای ما همان انتساب نام ائمه کافی است، چیز دیگر نمی‌خواهیم. خدا هم بهشت را آماده کرده برای ما چهارتا قالتاق! بعد می‌گوییم چرا ما ... بیچاره‌‏ایم؟
• شهید مطهری (مجموعه آثار ص560): ... گرانی ارزاق معلول گرانی عوارض و زیاد بودن گمرک‌ها و مالیات‌هاست (تین 260940).
• آیت‌الله جوادی آملی (13970929): فقیر به معنی گدا نیست. این بر وزن «فعیل» یعنی کسی که ستون فقراتش شکسته است. یعنی ملّتی که جیبش خالی است کیفش خالی است او ویلچری است و قدرت ایستادن ندارد. ایستادگی از ملّت تهیدست میسّر نیست.
• در ادامه: «املاق»؛ یعنی چاپلوسی و تملّق! کسی که جیبش خالی است کیفش خالی است ناچار به تملّق است. انسانی که جیبش خالیست اهل املاق و تملّق و چاپلوسی است. فرمود شما عزیز و کریم هستی، مبادا از کسی تملّق کنی، چاپلوسی کنی. در جلسه (950111): قرآن کریم در سوره‌مبارکه نساء (آیه 5) فرمود مال، ستون فقرات شماست، مال را به‌ دست کسی‌که سفیه‌‌ است ندهید.
• در پاسخ کاملتر: ریشه این ویژگی‌ها در 3 عامل اصلی است: 1) خرد، دانش و فرهنگ: باورهای ناقص یا غلط نسبت به اهمیت تفکر و اندیشه، تحقیقات، کار و فعالیت، قناعت، اقتصاد، خودکفایی، کارگروهی، تصمیم‌گیری صحیح، توصیه به حق، عقد قرارداد. 
• 2) اقتصاد ویژه‌خواران: ظاهرا با آغاز زندگی گروهی بشر، روسای عشایر از مزایای بیشتری برخوردار شدند و امتیازات و تفاوت‌ها در مرحله بزرگ شدن جوامع و شروع شهرنشینی، سبب ایجاد طبقات مختلف شد و ایشان را در برخورداری از فرصتها متمایز نمود.
• این تفاوتها غنی و فقر را جدا نمود و سبب شد برای برخورداری از نعمتهای معمولی هم چاپلوسی در مردم عادی پذیرفته شود.
• (این ویژگی اکنون در کارشناسان ... دولتی و خصوصی فراگیرشده که تصمیمات غلط را تشدید و فاصله طبقاتی را بیشترمینماید).
• 3) ضعف قوانین: ویژه‌خواران برای تطهیر اژدهای هفت‌سر فساد به‌قانون‌گذاری هم روی‌ آوردند و با قوانین ضعیف قابل‌تفسیر سبب ادامه و تکمیل چرخه مخرب اقتصاد ربوی شده که سرمایه امید را در جامعه کاهش و خشونت را افزایش می‌دهد (بانک ‌آینده).
• راهکار پایدار برای اصلاح وضعیت اقتصادی که از عوامل اصلی افت فرهنگی و ضعفهای مورد اشاره در برخی افراد است، از یک سو توجه به نامه حضرت علی (ع) به مالک اشتر است (نامه 53 نهج‌البلاغه)، از سوی دیگر اولویت‌بندی طرحها، کاهش کسری بودجه و افزایش بهره‌وری ‌(تین 309748) و نهایتا رعایت قسط و جلوگیری از ویژه‌خواری قانون‌دانان قانون‌شکن است (تین 277101).